Databord in de klas

Inmiddels werk ik alweer enkele jaren in mijn klas met een databord. Ik ben hier zelf nog steeds lerende in en probeer gewoon dingen uit.

Het is ook niet “mijn” databord, maar ons databord. Van de kinderen en van mijn duo en mij. Ik ben er namelijk van overtuigd dat intrinsieke motivatie veel beter werkt dan “het moet van de juf, dus dan doe ik het maar”.

Werken met een databord

Werken met een databord in de klas werkt heel prettig voor kinderen en ze raken erdoor gemotiveerd. Op het databord in mijn klas is zichtbaar wat de groepsregels zijn, wat de missie van de groep is en aan welke doelen we werken. Ook kunnen leerlingen die afwezig zijn geweest zien welk huiswerk er is opgegeven en gebruik ik een deel van het bord voor de wekelijkse bordsessie in de klas.

Elke dag een stapje beter

In het onderwijs willen we dat onze leerlingen zichzelf continu verbeteren. Als we willen dat leerlingen betere resultaten halen, dan moeten die leerlingen ook kennis hebben van de doelen en de manieren waarop dat bereikt gaat worden. De leerlingen worden daarom actief betrokken bij de missie, de gedragsregels en de doelen in de groep en op persoonlijk niveau.

Ik voel mezelf niet alleen juf, maar ook procesbegeleider en coach. Ik coach leerlingen in het nemen van eigenaarschap voor hun eigen leerontwikkeling. Ik vind dit altijd een mooi proces om te begeleiden.

Hoe geef ik mijn databord vorm?
  1. Groepsafspraken: aan het begin van het schooljaar houden we enkele klassenvergaderingen over de groepsregels. Dit doen we samen. Ik doe dit ook om een groepsgevoel te creëren en zeker de eerste periode verwijs ik vaak naar de groepsafspraken. Weet je nog wat we toen hebben afgesproken? Ik vind het heel belangrijk dat we als groep naar elkaar luisteren in een omgeving van respect en acceptatie.
  2. Missie van de groep: onze missie beschrijft het doel voor de hele groep (leerlingen, juffen en ook ouders). Waar staan we voor als groep en hoe willen we dat dit jaar voor elkaar krijgen? Ik heb altijd het idee dat als de missie duidelijk is in de klas, leerlingen productiever en effectiever worden en meer als een groep gaan functioneren.
  3. Doelen voor de groep en de individuele leerling: op mijn school werken we met EDI (expliciete directe instructie), elke les begin ik dus met het benoemen van het doel. Aan het eind van de les probeer ik dagelijks met een exit ticket de les af te sluiten en zo op een snelle manier te zien of ik het doel van de les bereikt heb. Maar doelen voor de langere termijn wil ik ook bespreken met mijn leerlingen. Deze doelen maak ik zichtbaar op het databord. Ik gebruik hier vaak een grafiek voor. Bij deze groepsdoelen meet ik altijd groepsgemiddelden, wel zo fijn voor zwakke leerlingen. In de portfolio’s van de leerlingen werk ik echter met individuele doelen.
  4. Stichting leerkracht – het bord in de klas: bordsessies in de klas versterken eigenaarschap, betrokkenheid en groepsvorming bij de leerlingen. Het is een middel om doel- en actiegericht samen te werken. Je begint met een check-in om te weten hoe kinderen zich voelen (a.d.h.v. smileys). Daarna kijken we naar de successen (wat gaat goed/welk succes heb je behaald). Het is belangrijk om deze met elkaar te delen. Dan gaan we een doel opstellen of naar het al gekozen doel kijken. Het is belangrijk dat leerlingen eigenaar zijn van dit doel. Welke acties horen er bij dit doel? Wat kunnen we bedenken? Als laatste kijken we nog even met elkaar welke zaken we op de planning hebben staan. Denk bijvoorbeeld aan een gastles of een excursie.
  5. Huiswerk: leerlingen die afwezig zijn geweest, kunnen op het bord zien welk huiswerk is opgegeven.

Elk databord kan er natuurlijk weer anders uitzien, maar dit is wat ik weergeef op mijn databord.

Stichting Leerkracht

Op mijn school werken we nu voor het vierde jaar met de principes van Stichting Leerkracht. We houden allemaal bordsessies in de klas, wekelijks hebben we met het team een bordsessie, er is een leerlingenraad en we werken met een jaarbord in het team. Wil je meer weten over Stichting Leerkracht? Klik dan hier

Het bestand van de exit-tickets kun je hier downloaden. 

Het bestand van mijn databord kun je hier downloaden. 

hoe-overleef-ik-de-eerste-schoolweken-1

Hoe overleef ik de eerste schoolweken?

Een goed begin is het halve werk.

Het ene schooljaar heb ik nog maar net afgerond en toch ben ik alweer aan het nadenken over de start van het nieuwe schooljaar. Gekscherend roep ik altijd: “Hoe overleef ik de eerste schoolweken?!”. Door het werk van mijn man gaan we dit jaar pas op het eind van onze zomervakantie weg. Voor mij een reden om aan het begin van mijn zomervakantie al zoveel mogelijk zaken geregeld te hebben voor de start van het schooljaar. Met mijn duo ben ik dan ook al naar school geweest om ons “nieuwe” klaslokaal in te richten. Groep 8 zit bij ons na de zomer in een ander lokaal, dus iets meer werk dan in andere jaren.

hoe-overleef-ik-de-eerste-schoolweken-1
Goede voorbereiding

Maar die eerste dag na de zomervakantie komt voor ons allemaal en hoe kun je jezelf daar goed op voorbereiden. We weten allemaal een goed begin is het halve werk! 
Dit geldt zeker voor de groepsvorming aan het begin van het schooljaar. Het groepsvormingsproces begint na een vakantie weer helemaal opnieuw: de leerlingen verkennen elkaar, de leraar en de regels. De eerste weken van het schooljaar zijn daarom ontzettend belangrijk voor het creëren van een goed pedagogisch klimaat in de klas. Deze eerste weken worden dan ook wel de Gouden Weken genoemd.

De Gouden en Zilveren Weken

De Gouden Weken zijn de eerste weken van het schooljaar. Het zijn de belangrijkste weken voor het neerzetten van een goede basis voor een fijne sfeer in de klas. Daarom zijn deze weken goud waard. De leraar speelt tijdens dit proces een essentiële rol. Als je als leraar in deze eerste, belangrijke weken veel aandacht schenkt aan groepsvorming, heb je hier de rest van het schooljaar profijt van. Na de kerstvakantie kun je dit herhalen. Deze weken noemen ze de Zilveren weken.

Groepsvorming

Groepsvorming bestaat uit vier fasen die een groep in ongeveer zes weken doorloopt. Hierna zijn de rollen, normen en waarden grotendeels bepaald voor de rest van het jaar. In deze zes weken is de invloed van de leraar van groot belang. Na elke zomervakantie, bij elke nieuwe leraar, vindt er weer een nieuwe groepsvorming plaats. Ook gaandeweg het schooljaar kan er een nieuw groepsvormingsproces komen, bijvoorbeeld door de komst van een nieuwe leerling.

  • Forming (oriënteren)
    Leerlingen leren elkaar kennen. De groep zoekt naar veiligheid en structuur.
  • Storming (presenteren)
    De verhoudingen tussen de leerlingen worden duidelijk. Wie is er leider en wie is er volger?
  • Norming (normeren)
    De regels, waarden, normen van de groep worden bepaald. Iedereen krijgt een eigen taak in de samenwerking.
  • Performing (presteren)
    De groep wordt een team en is klaar voor samenwerking. Er zijn ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt.
  • Reforming (evalueren)
    Het einde van het jaar of een periode is in zicht. Dit afscheid geeft weer een nieuwe groepsdynamiek. Ik merk dit altijd heel sterk in groep 8. Sommige leerlingen zijn klaar voor een nieuwe start en zijn klaar met (een aantal) klasgenoten.
Tips voor in de klas
  • Geef meer complimenten dan negatieve kritiek.
  • Gebruik coöperatieve werkvormen. SAMEN is het sleutelwoord in deze Gouden Weken!
  • Ken je leerlingen: zodra de formatie bekend is op school, probeer ik in pauzes al aandacht te besteden aan leerlingen die ik na de zomer in de klas krijg. Ik merk ook dat leerlingen die weten dat ze jou gaan krijgen uit zichzelf al contact beginnen te zoeken.
  • Laat de leerlingen jou kennen. Het wenmoment of doorschuifuurtje is daar een ideaal eerste moment voor, maar ook na de zomervakantie geef ik leerlingen altijd de kans om mij te leren kennen door een groepsvormende activiteit.
  • Doe iedere dag een groepsvormende activiteit. Deze activiteiten kunnen ook heel kort zijn en voor de ene activiteit heb je meer materialen nodig dan voor de andere.
  • Maak gebruik van bordsessies en/of klassenvergaderingen. In de Gouden Weken doe ik beiden, later in het jaar alleen nog bordsessies. Op mijn school werken we met de methodieken van Stichting Leerkracht. Elke week hebben wij als team een bordsessie, maar ook in onze klas houden we elke week een bordsessie. Met de inhoud van de bordessie in de klas bemoei ik me als leerkracht zo min mogelijk. Ik laat dit zoveel mogelijk uit de klas komen. Hierin stellen we doelen op voor in de klas en daarbij horende acties. Wil je hier meer over weten? https://stichting-leerkracht.nl/het-bord-in-de-klas/
  • Geef complimenten klassikaal en bestraf één op één.
  • Neem regelmatig de tijd om schoolregels en klassenregels van betekenis te voorzien. Wat wordt ermee bedoeld en wat willen we ermee bereiken?
  • Zorg voor een goede overdracht voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar.
Lespakket “Hoe overleef ik de eerste schoolweken”

De eerste weken doen wij dagelijks een groepsvormende activiteit in de klas. Ik heb deze activiteiten gebundeld tot een lespakket “Hoe overleef ik de eerste schoolweken.” Dit lespakket bestaat uit 13 verschillende activiteiten om in te zetten in je klas.  Je koopt deze tegen een kleine vergoeding hier.

Wil je meer lezen over groepsvorming in de eerste weken? De twee boeken hieronder zijn hier zeer geschikt voor.

Herinneringenboekje: een boekje vol herinneringen voor groep 8

Na de meivakantie hebben wij in het zuiden van het land nog maar 9 schoolweken tot de zomervakantie! In deze 9 schoolweken werken we nog hard uit de methodes, gaan we nog op schoolkamp en hebben we nog enkele excursies gepland staan. Ook oefenen we in de middagen voor de eindmusical. Een hele leuke periode om met een groep 8 te mogen meemaken. 

Lief en leed

De leerlingen hebben (bijna) 8 jaar lang lief en leed met elkaar gedeeld en slaan straks hun vleugels uit en nemen afscheid van elkaar. Met maar 2 keuzes voor scholen voor Voortgezet Onderwijs zullen ze elkaar nog vaak genoeg tegen komen en sommige leerlingen zitten gewoon volgend jaar weer bij elkaar in de klas. Voor de meesten heel fijn een bekend gezicht en een enkeling geeft op het inschrijfformulier aan liever niet met bekenden in de klas te komen. Allebei prima. 

Musical

Vorig jaar had ik een leerling in de klas die bij de gedachte aan het voortgezet onderwijs en afscheid moeten nemen van de basisschool alleen al in tranen uitbarstte (vooral als we het slotlied van de musical zongen). Ze vond het zo moeilijk dat het afscheid naderde (en gelukkig heeft ze het nu enorm naar haar zin op De Middelbare 😀). Door haar hang naar het ophalen van herinneringen, kwam ik op het idee om met de leerlingen een herinneringenboekje te maken. 

Alle leerlingen maken zo hun eigen persoonlijke herinneringenboekje en kunnen later nog eens teruglezen en terugdenken aan hun basisschoolperiode.

Wil jij ook aan de slag met het maken van een herinneringenboekje? Hier kun je mijn herinneringenboekje downloaden. 

In een van mijn eerste posts schreef ik over wat ik nog meer doe aan het eind van het schooljaar: mijn toekomstdromen. Wie weet vind je dit ook leuk om met je klas te maken! 

#jufjoanne

Ik vind het een te gek idee als je besluit mijn herinneringenboekje of de luchtballon “mijn toekomstdromen” te gebruiken in je klas! Tag me dan op Instagram of gebruik de hashtag #jufjoanne!!

Volg jij me trouwens al op Instagram?